Het goede van Gates

Prima timing: ontwikkelingsorganisatie Oxfam Novib publiceerde verleden week vlak voor het World Economic Forum (WEF) in Davos haar goed onderbouwde rapport over de verdeling van rijkdom op aarde. De belangrijkste conclusie: voor het eerst bezit de rijkste 1 procent van de wereldbevolking nu meer dan 50 procent dan de helft van de rijkdom.

Wat is de kracht van dit frame? Het raakt natuurlijk een gevoelige snaar, namelijk de ongelijke verdeling van geld. Maar je kunt dit eindeloos opnieuw laden, zoals Oxfam ook doet. Wat is onevenwichtig? In 2017 bezat de rijkste 1 procent van de wereldbevolking 50,1 procent van het vermogen tegen 49 procent een jaar eerder. De rijken worden steeds rijker. Tussen 2016 en 2017 werd de wereld ruim negen biljoen (9.000 miljard) dollar rijker. Maar 82 procent van de extra dollars (7,6 biljoen dollar) kwam bij de rijkste 1 procent terecht. Met die extra 7,6 biljoen dollar zou volgens Oxfam 7 keer de extreme armoede in de wereld kunnen worden verholpen. Zo ram je met communicatie oneerlijkheid de wereld in.

Het frame heeft een risico. Ondanks de cijfers gaat de invalshoek wat vervelen. Het is tekst uit de oude doos die Oxfam ieder jaar voor aanvang van het ‘WEF’ verkondigt. De bekende boodschap van oneerlijke verdeling geladen met nieuwe cijfers. Het grootkapitaal versus de armen. Alsof je Karl Max hoort speechen: weinig vernieuwend.

In Davos werd Bill Gates in 2014 scherp geïnterviewd door BBC anchorman Jeremy Paxman. Onderwerp toen ook al: de cijfers van Oxfam over de ongelijke verdeling van rijkdom op aarde. Hoe reageert de verpersoonlijking van het grootkapitaal Bill Gates op vraag 1: Geeft de ongelijke verdeling van geld hem – één van de rijkste mensen ter wereld – een vervelend gevoel? Gates had de cijfers kunnen betwisten of de situatie kunnen beamen. Dat deed hij niet. Wel legde hij Paxman uit wat hij met zijn vermogen en zijn leven aan het doen is om armoede en ziekte in de wereld te bestrijden.

– Lees verder onder de video

Wat valt er zoal op? Gates voelt zich op geen enkele manier aangesproken in de – beoogde – rol van zondebok. Hij praat in termen van oplossingen en maakt duidelijk dat hij op zijn manier met zijn vermogen een bijdrage levert aan een betere wereld. Daarnaast heeft zijn reactie iets onverstoorbaars. Paxman probeert met zijn invalshoek Gates uit de tent te lokken. De voormalige CEO van Microsoft speelt niet mee aan dat spel en maakt zo de strategie van de interviewer onklaar.

Dat raakt bij de kijker een gevoelige snaar en geeft Gates gezag. In plaats van tekst en percentages over ongelijke verdeling van rijkdom komt er een boodschap over de toekomst van armoedebestrijding en zijn rol op dat gebied. Gates ziet het als een hoger doel en investeert persoonlijk voor de goede zaak. Weinig vernieuwend misschien, maar wel vanuit een persoonlijke overtuiging en gericht op de toekomst. Zo maakt Gates het interview toch nog een beetje interessant en framet en passant Paxman als vooringenomen.